Wyjazd poza granice kraju w sytuacji, gdy dana osoba jest poszukiwana za popełnienie przestępstwa nie jest rozwiązaniem, które spowoduje, że sprawca uniknie odpowiedzialności karnej za swój czyn, gdyż w sytuacji, gdy względem danej osoby zostanie wydany europejski nakaz aresztowania może ona zostać deportowana do kraju i przekazana organom ścigania.

Uniknięcie deportacji możliwe jest jednakże wówczas, gdy sprawca przestępstwa uzyska tzw. list żelazny, czyli zapewnienie, że będzie mógł odpowiadać z wolnej stopy, żeby jednakże z tej możliwości skorzystać należy podjąć określone działania.

List żelazny wydaje właściwy miejscowo sąd okręgowy, jeżeli oskarżony przebywający za granicą złoży oświadczenie, że stawi się do sądu lub do prokuratora w oznaczonym terminie pod warunkiem odpowiadania z wolnej stopy. Starając się o uzyskanie listu żelaznego należy więc złożyć wniosek do właściwego sądu okręgowego, sąd z kolei po jego rozpoznaniu wyda postanowienie o wydaniu bądź odmowie wydania listu żelaznego danej osobie. Wydanie listu żelaznego uzależnione jest przede wszystkim od złożenia przez osobę podejrzaną oświadczenia określonej treści, pamiętać jednakże należy, iż uzyskanie listu żelaznego nakłada na osobę podejrzaną również pewne obowiązki.

Zgodnie bowiem z przepisami Kodeksu postępowania karnego, list żelazny zapewnia oskarżonemu pozostawanie na wolności aż do prawomocnego ukończenia postępowania, jeżeli oskarżony będzie się stawiał w oznaczonym terminie na wezwanie sądu, a w postępowaniu przygotowawczym – także na wezwanie prokuratora; nie będzie się wydalał bez pozwolenia sądu z obranego miejsca pobytu w kraju oraz nie będzie nakłaniał do fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób starał się utrudniać postępowanie karne.

W razie nieusprawiedliwionego niestawienia się oskarżonego na wezwanie lub naruszenia pozostałych z wymienionych warunków, właściwy miejscowo sąd okręgowy orzeka o odwołaniu listu żelaznego. Ponadto, wydanie listu żelaznego można uzależnić od złożenia poręczenia majątkowego. Jeżeli zaś list żelazny zostanie odwołany z powodu naruszenia wymienionych powyżej warunków, wówczas wartości majątkowe udzielone z tytułu poręczenia ulegają przepadkowi lub ściągnięciu.

W tym miejscu warto zwrócić uwagę na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 5 maja 2017 r., sygn. akt: II AKz 280/17, w którym Sąd wskazał, że „przy rozważaniu zasadności wydania listu żelaznego nie jest istotna przyczyna nieobecności podejrzanego w kraju, powody takiego stanu mogą być różne i nie mają znaczenia. Także w przypadku celowej ucieczki z kraju z uwagi na toczące się postępowanie karne nie ma przeszkód do zastosowania przedmiotowej instytucji”. Z kolei Sąd Apelacyjny w Krakowie w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt: II AKz 14/16, wyraził pogląd, iż „wcześniejsze wydanie postanowienia o zastosowaniu tymczasowego aresztowania, uniemożliwia wydanie listu żelaznego, który gwarantować ma pozostawanie podejrzanego na wolności. Oba te środki wzajemnie się wykluczają, więc stosowanego środka izolacyjnego nie można łączyć ze stosowaniem instytucji prawnej, zapewniającej oskarżonemu pozostawanie na wolności”.

Ten sam Sąd zauważył również, że stosowanie listu żelaznego nie jest możliwe na etapie postępowania wykonawczego. O ile przed zapadnięciem prawomocnego wyroku skazującego zasadą jest pozostawanie przez oskarżonego (podejrzanego) na wolności, której może zostać pozbawiony jedynie na podstawie tymczasowego aresztowania, to po prawomocnym skazaniu na karę bezwzględnego pozbawienia wolności (albo po prawomocnym zarządzeniu wykonania kary warunkowo zawieszonej), skazany powinien tę karę odbywać, a jego pozostawanie na wolności jest stanem sprzecznym z prawem.

Skorzystanie z listu żelaznego będzie również niemożliwe w sytuacji, gdy uprzednio względem podejrzanego został wydany europejski nakaz aresztowania. Pogląd taki zaprezentował Sąd Apelacyjny w Katowicach w postanowieniu z dnia 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt: II AKz 253/14, wskazując, że „wydanie europejskiego nakazu aresztowania nie jest negatywną przesłanką ustawową wydania listu żelaznego, to jednak za niedopuszczalnością równoległego ich stosowania przemawia charakter obu tych instytucji, w rezultacie czego, tak długo dopóki środki o charakterze izolacyjnym są stosowane wobec podejrzanego, nie sposób połączyć ich z zastosowaniem instytucji, która ze swej istoty zapewnić ma podejrzanemu możliwość pozostawania na wolności”.

Zastosowanie listu żelaznego będzie jednakże możliwe wówczas, gdy uprzednio wydany europejski nakaz aresztowania oraz postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania zostaną względem podejrzanego uchylone.

Chcesz uzyskać list żelazny, chcesz wrócić do kraju a masz problemy prawne – skontaktuj się z nami

Kancelaria adwokacka adwokat Jacek Sosnowski adwokaci radcowie prawni

Jak uzyskać list żelazny?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *