Pokrzywdzony przestępstwem zwykle chce i oczekuje tego, że sprawca czynu zabronionego zostanie ukarany, jakież więc jest jego zdziwienie, gdy okazuje się, że organy ścigania żadnego przestępczego czynu względem sprawcy się nie dopatrzyły. W takich przypadkach prokurator wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania bądź wszczęte postępowanie szybko umarza, zamykając tym samym sprawę.

We wskazanych przypadkach pokrzywdzony, który nie zgadza się z decyzją prokuratora, może jednakże przysłowiowo „wziąć sprawy w swoje ręce”, gdyż ustawodawca przyznał mu środki prawne dzięki którym nie tylko istnieje możliwość zweryfikowania prawidłowości wydanego przez prokuratora postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia lub o umorzeniu postępowania, lecz również uprawnia go do wystąpienia z prywatnym aktem oskarżenia.

W przypadku wydania przez prokuratora postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania, pokrzywdzony w pierwszej kolejności powinien je zaskarżyć poprzez złożenie zażalenia do sądu. Sąd w takim przypadku zweryfikuje zasadność wydanego przez prokuratora postanowienia i jeżeli dojdzie do wniosku, że decyzja prokuratora nie była uzasadniona, wówczas uchyli postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego lub odmowie jego wszczęcia. Sąd ponadto wskaże powody uchylenia, a w miarę potrzeby także okoliczności, które należy wyjaśnić, lub czynności, które należy przeprowadzić. Wskazania te są dla organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze wiążące.

Jeśli więc sąd przychyli się do twierdzeń wskazanych przez pokrzywdzonego w zażaleniu, wówczas sprawa ponownie trafi do prokuratora. Organ prowadzący postępowanie na skutek orzeczenia sądu zobowiązany jest po raz kolejny przyjrzeć się sprawie, jednak jeżeli nadal nie znajduje on podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, wówczas wydaje ponownie postanowienie o umorzeniu postępowania lub o odmowie jego wszczęcia.

W takiej sytuacji pokrzywdzony nie może jednakże po raz kolejny wnieść zażalenia do sądu na takie postanowienie, jeśli jednakże uprzednio wykorzystał przysługujące mu w tym zakresie uprawnienia, wówczas pokrzywdzony może wnieść subsydiarny akt oskarżenia.

Subsydiarny akt oskarżenia, nazywany inaczej prywatnym aktem oskarżenia, może więc zostać wniesiony jedynie wówczas, gdy pokrzywdzony najpierw zaskarżył zażaleniem postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania, sąd przychylił się do stanowiska pokrzywdzonego i przekazał sprawę ponownie prokuratorowi, a prokurator mimo to nadal nie znajduje podstaw do prowadzenia postępowania i ponownie wydaje decyzję o jego umorzeniu lub o odmawia jego wszczęcia.

Subsydiarny akt oskarżenia pokrzywdzony może wnieść w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o postanowieniu w przedmiocie ponownego umorzenia postępowania lub odmowy jego wszczęcia. Akt oskarżenia wniesiony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i podpisany przez pełnomocnika oraz powinien zawierać: imię i nazwisko oskarżonego, inne dane o jego osobie, dane o zastosowaniu środka zapobiegawczego oraz zabezpieczenia majątkowego, dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz skutków, a zwłaszcza wysokości powstałej szkody, wskazanie, że czyn został popełniony w warunkach recydywy, wskazanie przepisów ustawy karnej, pod które zarzucany czyn podpada, wskazanie listy osób, których wezwania oskarżyciel żąda, wskazanie innych dowodów, których przeprowadzenia na rozprawie głównej domaga się oskarżyciel oraz wskazanie sądu właściwego do rozpoznania sprawy.

Do aktu oskarżenia należy ponadto dołączyć jego uzasadnienie, przytaczające fakty i dowody, na których oskarżenie się opiera, a w miarę potrzeby wyjaśniające podstawę prawną oskarżenia i omawiające okoliczności, na które powołuje się oskarżony w swej obronie. Akt oskarżenia powinien ponadto zawierać po jednym odpisie dla każdego oskarżonego oraz dla prokuratora. Gdy pokrzywdzony wniesie akt oskarżenia, prezes sądu przesyła jego odpis prokuratorowi, wzywając go do nadesłania w terminie 14 dni akt postępowania przygotowawczego. Prokurator ma prawo wstąpić do postępowania zainicjowanego przez pokrzywdzonego w każdym czasie i staje się on wówczas oskarżycielem publicznym. Postępowanie w takim przypadku toczy się więc w dalszym ciągu z oskarżenia publicznego, a pokrzywdzony, który wniósł akt oskarżenia, korzysta z praw oskarżyciela posiłkowego.

Potrzebujesz pomocy adwokatów specjalizujących się w prawie karnym – ZAPRASZAMY DO KONTAKTU

Co zrobić, gdy prokurator odmawia wszczęcia postępowania?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *