Przestępstwa przeciwko mieniu są jednymi z najczęściej popełnianych, wśród nich wyróżniamy bowiem np. kradzież, rozbój, oszustwo, paserstwo czy przywłaszczenie. W praktyce bardzo często przestępstwo kradzieży i przywłaszczenia są ze sobą utożsamiane, wiedzieć jednakże należy, iż są to zupełnie odmienne czyny zabronione, za które ustawodawca przewidział różną sankcję karną.


Zgodnie z art. 284 § 1 Kodeksu karnego, kto przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą lub prawo majątkowe podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Przestępstwo przywłaszczenia jest więc bezprawnym, z wyłączeniem osoby uprawnionej, rozporządzaniem rzeczą ruchomą albo prawem majątkowym znajdującym się w posiadaniu sprawcy, przez włączenie jej do swojego majątku i powiększenie w ten sposób swego stanu posiadania lub stanu posiadania innej osoby albo wykonywanie w inny sposób w stosunku do nich uprawnień właścicielskich.

Z przywłaszczeniem będziemy mieć do czynienia również wtedy, gdy owa rzecz ruchoma zostanie przeznaczona na cel inny niż przekazanie właścicielowi. Przestępstwo przywłaszczenia można popełnić na rzeczy ruchomej oraz na prawie majątkowym, przedmiotem wskazanego czynu zabronionego może więc być np. pieniądz, zarówno polski jak i obcy, inny środek płatniczy, jak również własność, służebność, wierzytelność z roszczenia pieniężnego.

Od kradzieży przestępstwo przywłaszczenia różni się zaś tym, że sprawca przywłaszczenia rozporządza cudzą rzeczą, którą mógł pozyskać legalnie, z kolei żeby mówić o kradzieży konieczny jest zabór cudzego mienia, a więc uzyskanie rzeczy niezgodnie z prawem.

Paragraf 2 omawianego przepisu stanowi z kolei, że kto przywłaszcza sobie powierzoną mu rzecz ruchomą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Zacytowany przepis jest typem kwalifikowanym przestępstwa przywłaszczenia, który w praktyce określa się mianem sprzeniewierzenia. Do popełnienia przestępstwa sprzeniewierzenia konieczne zatem jest powierzenie danej osobie rzeczy ruchomej przez jej właściciela.

Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny we Wrocławiu z dnia 22 grudnia 2015 r., sygn. akt: II AKa 310/15, „Okolicznością tworzącą typ kwalifikowany przywłaszczenia w postaci sprzeniewierzenia (art. 284 § 2 KK) jest powierzenie rzeczy ruchomej przez jej właściciela. Norma ta odnosi się zatem do sytuacji nadużycia zaufania, jakim obdarzył sprawcę właściciel rzeczy, przekazując mu władztwo nad rzeczą ruchomą, powiązane z ustaleniem określonego w umowie cywilnoprawnej sposobu postępowania z nią, dodatkowo połączone z zastrzeżeniem konieczności jej zwrotu właścicielowi w przyszłości”.

Zgodnie zatem z powyższym, przestępne przywłaszczenie cudzej rzeczy ruchomej musi być poprzedzone powierzeniem jej przez pokrzywdzonego, czyli oddaniem w tymczasowe władanie sprawcy z zastrzeżeniem, że nie staje się on jej właścicielem lub wyłącznym dysponentem z pominięciem uprawnionego, lecz staje się jedynie jej depozytariuszem mającym szersze lub węższe uprawnienia do np. korzystania z rzeczy lub czerpania z niej pożytków.

Jeżeli ów sprawca w takiej konfiguracji działa następnie z zamiarem ostatecznego i nieodwracalnego pozbawienia mienia innej osoby i uczynienia z niego własnej lub innej osoby własności, wówczas popełnienia przestępstwo sprzeniewierzenia. W przypadku przestępstwa sprzeniewierzenia musi zatem dojść do definitywnego oddzielenia uprawnionego od stanowiącej jego własność rzeczy i potraktowania rzeczy jako własnej przez sprawcę. Jeśli więc np. właściciel upoważnił inną osobę do dysponowania środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku bankowym, jednakże osoba ta dokonała bezprawnie dyspozycji z tego rachunku jak właściciel, a zatem niezgodnie z otrzymanym pełnomocnictwem, na własne cele, wówczas popełnia ona przestępstwo sprzeniewierzenia.

W sytuacji jednakże, gdy przestępstwo przywłaszczenia zostanie uznane za wypadek mniejszej wagi lub gdy doszło do przywłaszczenia rzeczy znalezionej, sprawca takiego występku podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. O uznaniu konkretnego czynu zabronionego za wypadek mniejszej wagi przede wszystkim decyduje ocena jego społecznej szkodliwości, jeśli więc stopień społecznej szkodliwości danego czynu będzie mniejszy niż uzasadniający wymierzenie kary podstawowej za dane przestępstwo, wówczas czyn sprawcy zostanie uznany za wypadek mniejszej wagi, zaś sprawca będzie podlegać łagodniejszej odpowiedzialności karnej.

Art 284 k.k., a przywłaszczenie środków pieniężnych przez pełnomocnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *